در حمل‌ونقل بین‌المللی، کالا همراه با مجموعه‌ای از اسناد جابه‌جا می‌شود. این اسناد هم قرارداد حمل هستند، هم اثبات مالکیت کالا در مسیر، و هم مبنای اظهار در گمرک مقصد. آشنایی با آن‌ها به شما کمک می‌کند در هر مرحله بدانید چه چیزی را باید آماده کنید.
بارنامهٔ دریایی (Bill of Lading)
بارنامهٔ دریایی سه کارکرد دارد: رسید دریافت کالا توسط شرکت کشتیرانی، سند قرارداد حمل، و در نسخهٔ برتوز (to order) نوعی سند مالکیت. بدون اصل یا نسخهٔ معتبر آن، تحویل کالا در مقصد ممکن نیست؛ به همین دلیل کنترل صحت اطلاعات آن — شرح کالا، وزن، تعداد کانتینر و مقصد — یکی از حساس‌ترین کارها پیش از حرکت کشتی است.
بارنامهٔ هوایی (Air Waybill)
برخلاف بارنامهٔ دریایی، بارنامهٔ هوایی سند حامل نیست و تحویل کالا با آن و هویت گیرنده انجام می‌شود. سرعت حمل هوایی باعث می‌شود این سند معمولاً زودتر از خود کالا به مقصد برسد و پیش‌تر امکان اقدام گمرکی فراهم شود.
بارنامهٔ جاده‌ای (CMR)
در حمل زمینی و ترانزیت، بارنامهٔ جاده‌ای (CMR) همراه کالا حرکت می‌کند و مشخصات فرستنده، گیرنده، نوع و وزن کالا را ثبت می‌کند. برای عبور از مرز و ارائه به گمرک، نسخه‌های لازم آن باید از قبل تهیه شده باشد.
اسناد مکمل در ترخیص
- فاکتور تجاری (Invoice) با مشخصات دقیق کالا و ارزش
- لیست بسته‌بندی (Packing List) شامل وزن و ابعاد هر بسته
- بیمه‌نامهٔ محموله در صورت تهیه توسط خریدار
- گواهی‌های مبدأ، بهداشت یا استاندارد در صورت نیاز به کالا
قاعدهٔ کلی ساده است: هر سندی که در حمل تهیه می‌شود، در گمرک هم خواسته می‌شود. کنترل هم‌خوانی اطلاعات بین این اسناد — همان چیزی که به آن «یکدستی اسناد» می‌گویند — رایج‌ترین دلیل تأخیر در ترخیص را از بین می‌برد.
