ترخیص کالا یک فرم اظهار نیست؛ یک فرآیند چندمرحله‌ای است که در آن اسناد، کالا و مقررات باید هم‌زمان کنترل شوند. شناخت ترتیب مراحل کمک می‌کند برنامه‌ریزی واقع‌بینانه‌ای برای زمان تحویل داشته باشید.
۱) آماده‌سازی مدارک پیش از رسیدن کالا
بهترین زمان برای مرور مدارک، زمانی است که کالا هنوز در مسیر است. فاکتور تجاری، لیست بسته‌بندی، بارنامه و گواهی‌های لازم باید تهیه شوند و اطلاعاتشان (شرح کالا، کد تعرفه، وزن، ارزش) با هم یکسان باشد.
۲) ثبت اظهارنامهٔ ترخیص
اظهارنامه با اطلاعات کالا، تعرفه و ارزش در سامانهٔ گمرک ثبت می‌شود. انتخاب کد تعرفهٔ صحیح اهمیت زیادی دارد؛ زیرا تعیین‌کنندهٔ حقوق ورودی، مجوزها و شرایط پذیرش کالاست.
۳) کارشناسی و کنترل‌ها
اظهارنامه به کارشناس ارجاع می‌شود. در صورت نیاز، کالا بازرسی یا نمونه‌برداری می‌شود. پاسخ به استعلام‌های احتمالی و ارائهٔ مدارک تکمیلی در همین مرحله انجام می‌شود.
۴) اخذ مجوزها و پرداختها
برخی کالاها به مجوز سازمان‌های مختلف نیاز دارند (بهداشت، استاندارد، وزارت صنعت و…). پس از تکمیل کنترل‌ها، حقوق ورودی و عوارض محاسبه و پرداخت می‌شود.
۵) مجوز ترخیص و خروج کالا
پس از طی مراحل، مجوز ترخیص صادر می‌شود و کالا با هماهنگی حمل‌ونقل از گمرک خارج و به مقصد نهایی تحویل داده می‌شود.
مدارک رایج
- اظهارنامهٔ ترخیص
- فاکتور تجاری و لیست بسته‌بندی
- بارنامه (دریایی، هوایی یا جاده‌ای) و بیمه‌نامه
- گواهی مبدأ و مجوزهای تخصصی در صورت نیاز
- کارت بازرگانی و مدارک هویتی صاحب کالا
زمان ترخیص به نوع کالا، کامل بودن مدارک و حجم کار گمرک بستگی دارد؛ برنامه‌ریزی بر اساس سناریوی «کامل‌ترین حالت مدارک» همیشه واقع‌بینانه‌تر از خوش‌بینی است.
